Huế Xưa & Nay TRT - 03/09/2019
Nghệ nhân nhân dân Thanh Hương
Ngày 6.4.2012, tại Festival Huế 2012, Công ty thêu XQ Việt Nam đã tổ chức lễ tôn vinh hai nghệ nhân ca Huế tài hoa là Thanh Hương (84 tuổi) và Minh Mẫn (87 tuổi). Lễ tôn vinh diễn ra trang trọng và xúc động. Hai nghệ nhân đã trình diễn ca Huế trong buổi lễ này với tên gọi ‘Hơi thở sông Hương”. Trong dịp này, nhà văn, dịch giả Bửu Ý đã phát biểu về cống hiến của hai nghệ nhân: “Hai bà đã đem sở trường của mình trải lòng một cách hồn hậu, nguyện trút hết sức lực như con tằm nhả tơ đem lại lời ca tiếng hát cho mọi người”.

Cũng tại lễ tôn vinh mình, hai nghệ nhân đã rất xúc động nghe các bài bản ca Huế do các lớp con cháu trình diễn, trong đó có những người do chính hai bà có công truyền dạy. Trước đó tại Festival nghề truyền thống Huế năm 2009 có Chương trình Tôn vinh nghệ nhân. Trong các nghệ nhân được tôn vinh, có nghệ nhân Thanh Hương. Lời giới thiệu nghệ nhân Thanh Hương, Ban tổ chức chương trình tôn vinh viết: “Nghệ nhân ca Huế Thanh Hương sinh năm 1928 trong một gia đình có truyền thống âm nhạc và được người cha dạy dỗ những ngón đàn, lời ca từ nhỏ. Cũng như bà Minh Mẫn, bà Thanh Hương thuộc thế hệ kỳ cựu vẫn giữ được kỹ thuật Ca Huế cổ điển cùng với những làn điệu ca cổ. Hiện hai bà Minh Mẫn và Thanh Hương đang cùng dạy Ca Huế cho trẻ mồ côi”.

Nghệ nhân Thanh Hương tên thật là Nguyễn Thị Thương, quê quán Thanh Phước, xã Hương Phong, thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế. Bà có mẹ là người biết hát dân ca, nhất là hò đối đáp. Thanh Hương có cha là nghệ nhân đàn bầu nổi tiếng Nguyễn Văn Tửu. Điều đặc biệt hơn, ông Nguyễn Văn Tửu thỉnh thoảng dạy các con hát dân ca, ca Huế vào buổi sáng sớm, trước lúc ra đồng. Từ nhỏ, những lúc rãnh rỗi, cô bé Thương tìm đến các tụ điểm có sinh hoạt ca nhạc dân tộc để nghe hát dân ca, ca Huế.
 
Được sự dìu dắt của người cha là nghệ nhân đàn bầu “đạt tới mức tuyệt đỉnh”, Thanh Hương đã sớm đến với Ca Huế. Dần dần từ niềm yêu thích, đi đến đam mê, cô bé Thanh Hương còn tự tìm đến những người lớp trước để học hỏi, cùng bạn bè say sưa tập hát, rèn luyện những kỹ năng hát các làn điệu dân ca và ca Huế. Với tính ham học hỏi, lại có trí nhớ tốt, Thanh Hương đã tiếp thu nhanh các làn điệu, bài bản. Không những hát thành thạo dân ca như các làn điệu hò, điệu lý; Thanh Hương đã có thể ca vững vàng các điệu ca Huế như Nam Ai, Nam Bình, Tứ đại cảnh…Kỹ thuật ca hát, nhất là các điệu ca Huế điệu Nam với những yêu cầu khắt khe về luyến láy, đưa hơi… cô bé Thanh Hương đều thể hiện khá tốt. Một mất mát lớn đến với Thanh Hương khi bà mới 13 tuổi, đó là người cha vừa là người thầy kính yêu đã qua đời. Tuy vậy, Thanh Hương vẫn không phai nhạt niềm đam mê ca Huế. Năm 14 tuổi, bà đã nổi tiếng ở quê, được mời đi ca ở các làng trong vùng trong các buổi lễ hội, tiệc tùng.
 
Cũng như nhiều nghệ nhân ca Huế khác, bà đã vượt qua dư luận xã hội đương thời vốn coi thường “con hát” để đến với nghệ thuật mà mình yêu thích. Bà còn học thêm múa, hát tuồng, diễn Tuồng, tham gia một số gánh hát…Bà còn vượt qua bao khó khăn, sóng gió của cuộc đời khi một mình nuôi con. Năm 1954, bà vào Huế sinh sống, bươn chải, vất vả mưu sinh bằng cách buôn bán lặt vặt để có tiền nuôi mình, nuôi con. Ca Huế dường như có một sức mạnh vô hình, nâng con người ta lên, tiếp thêm sinh lực để vui sống. Những buổi ca sa-lông, những buổi ca trên đò sông Hương, Thanh Hương cùng với các nghệ nhân, nghệ sĩ thả lòng mình theo những tiếng hát, cung đàn. Thanh Hương như quên đi những khốn khó, cay đắng của cuộc đời mình. Biết bao lần Thanh Hương cùng các danh ca: Quế Trân, Minh Mẫn, Vân Phi ngồi “ca tri âm tri kỷ” với các danh cầm như Nguyễn Hữu Ba, Bửu Lộc, Trần Kích, Nguyễn Kế, Tôn Thất Toàn, Nguyễn Văn Tân, Phạm Văn Thiết…Vượt lên số phận, nghệ nhân Thanh Hương đã đi trọn con đường với nghệ thuật ca Huế mà mình yêu thích từ thuở thiếu niên. Thăng trầm cùng ca Huế, đời bà đã bao lần phải nuốt nước mắt buồn tủi vào lòng. Nhưng bà cũng có bao lần rưng rưng niềm hạnh phúc với nghề. Ấy là những lúc ca Huế được tôn vinh, được nhiều người đón nhận; giọng ca của mình được công chúng mến mộ. Giọng ca Thanh Hương ngày càng cuốn hút; có thể thể hiện điêu luyện các cung bậc của tình cảm, những tâm sự buồn vui, những thế thái nhân tình… Nhà nghiên cứu Nguyễn Đắc Xuân đã có lần nhận xét: “Giọng ca của Thanh Hương trong sáng, vui tươi. Tuy thế người sành điệu vẫn phát hiện được dưới lớp trong sáng ấy một nỗi buồn da diết”. Cùng với Minh Mẫn, Vân Phi mỗi người mỗi vẻ, bộ ba giọng ca Thanh Hương, Minh Mẫn, Vân Phi danh tiếng nổi như cồn. Cả ba nghệ nhân trước năm 1975 còn là giọng hát chủ lực của Chương trình ca Huế trên sóng Đài Phát thanh Huế. Sau năm 1975, bộ ba vẫn tiếp tục cộng tác với Đài Phát thanh Thừa Thiên Huế thực hiện các chương trình phát sóng hoặc  trình diễn ca Huế, dân ca Bình Trị Thiên trong các Hội diễn, các Câu lạc bộ, các cơ sở đào tạo nghệ thuật ca Huế…
 
Nghệ nhân Thanh Hương hết lòng truyền dạy hát ca Huế cho thế hệ trẻ. Từ 1975 đến 1980, bà đã dạy hát ca Huế, dân ca cho rất nhiều học viên ở ngôi nhà của mình. Cũng như cha, bà đã truyền dạy cho người con trai về nghệ thuật ca Huế. Trong ngôi nhà nhỏ, chật hẹp ở Thành Nội Huế, bao năm tháng bà đã cần mẫn “truyền nghề” cho bao lớp học viên. Bà hạnh phúc khi lặng lẽ góp phần vào việc bảo tồn và phát huy giá trị ca Huế nói riêng và âm nhạc truyền thống của quê hương nói chung. Không những truyền dạy ở nhà, bà còn dạy ca Huế, dân ca Bình Trị Thiên cho trẻ em mồ côi ở Trung tâm bảo trợ trẻ em Xuân Phú, thành phố Huế. Năm 2000, hai nghệ nhân Thanh Hương và Thanh Tâm được mời ra Hà Nội dạy ca Huế và Dân ca Bình Trị Thiên cho một số câu lạc bộ.
 
Nghệ nhân Thanh Hương đã được phong tặng Nghệ nhân nhân dân trên lĩnh vực ca Huế. Hẳn là ông Nguyễn Văn Tửu, người cha của nghệ nhân Thanh Hương không ngờ rằng người con gái bé bỏng của mình mất cha lúc 13 tuổi, sau này trở thành một danh ca ca Huế. Ở nơi xa xăm nào đó, khi biết được sự thành đạt của con trong nghệ thuật mà ông truyền dạy, nghệ nhân Nguyễn Văn Tửu hẳn hạnh phúc biết dường nào!
 
Minh Khiêm
Bản in    Gửi email
Tin mới
Khe làng  (24/09/2019)
Sư thầy với những hoạt động thiện nguyện  (21/09/2019)
Mùa thu  (19/09/2019)
Tin đã đưa
Đôi bờ Bồ giang  (24/08/2019)
Võ và đời  (23/08/2019)
Những tấm ảnh cũ  (19/08/2019)
Chợ đêm Cầu Ngói Thanh Toàn  (19/08/2019)
Mùa thu xứ Huế  (16/08/2019)
Xem tiếp >>
Xem theo ngày  
Tên của bạn
Email của bạn
Email người nhận
Tiêu đề
Thông điệp
     


Trang chủ | Tin tức | Chuyên đề Liên hệ tòa soạn | Liên hệ quảng cáo
Bản quyền của Đài Phát thanh Truyền hình Thừa Thiên Huế. Sử dụng thông tin của website này phải ghi rõ nguồn www.trt.com.vn
Giấy phép Số 23/GP-TTĐT cấp ngày 30 tháng 3 năm 2015 của Cục PT, TH & TTDT - Bộ Thông tin và Truyền thông
Tòa soạn: Số 58 Hùng Vương, thành phố Huế, Tel.: (054)3822162, Fax:(054)3822162, Email: dptth@thuathienhue.gov.vn
Thiết kế và phát triển: Trung tâm Công nghệ Thông tin Thừa Thiên Huế (HueCIT)