Huế Xưa & Nay TRT - 10/02/2020
Tài sắc của sân khấu ca kịch Huế
Nghệ sĩ nhân dân (NSND) Kiều Oanh tên thật là Phạm Thị Kim Oanh, sinh năm 1966 ở Bến Tiến, xã Phong Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình.
Kiều Oanh cũng như bạn bè cùng trang lứa có tuoir thơ trong bom đạn của đế quốc Mỹ bắn phá miền Bắc. Lệ Thủy và Quảng Ninh là hai huyện của tỉnh Quảng Bình trong câu nói ngày xưa truyền lại: “Nhất Đồng Nai, nhì  Hai huyện”. Lệ Thủy là cái nôi của những điệu hò của Quảng Bình, trong đó có điệu hò giã gạo nổi tiếng, còn được gọi là hò khoan Lệ Thủy. Những câu hò thấm đẫm ân tình:
 
Ai về Đồng Hới
Cho tui gửi một đôi lời
Cho không đừng có, cho có đừng không
Có mua rồi, phải nhớ đến vung
Giăng tơ phải nhớ ngãi tằm ngày xưa…
 
Sinh ra và lớn lên bên bờ sông Kiến Giang, trên xứ sở hò khoan, từ nhỏ Kiều Oanh đã yêu thích dân ca quê hương và ca Huế. Các buổi sinh hoạt ca hát dân gian tổ chức ở địa phương hoặc biểu diễn của các Đoàn văng công, Kiều Oanh rất thích đi xem. Cô bé miền sơn cước bên bờ sông Kiến Giang dòng sông được mệnh danh là “dòng sông dân ca”, chăm chú lắng nghe các làn điệu, bài bản Dân ca Bình Trị Thiên và ca Huế phát trên sóng của Đài Tiếng nói Việt Nam rồi tập hát theo Đài và những hạt nhân văn nghệ địa phương.
 
Với lòng đam mê của tuổi trẻ, năm 1982, lúc 16 tuổi, Kiều Oanh thi vào trường Trung cấp Văn hóa Nghệ thuật ở Huế và đã trúng tuyển. Nhập học sau bạn bè cùng lớp chậm đến 4 tháng, nhưng Kiều Oanh đã nhanh chóng đạt kết quả học tập tốt. Ngay trong năm học đầu tiên, Kiều Oanh dã cùng các học viên khác được tham gia dàn dựng tiết mục, kể cả những những vở diễn ngắn đi biểu diễn. năm 1985, lúc 19 tuổi Kiều Oanh tốt nghiệp ra trường được phân  về Đoàn ca kịch Huế, nay là Nhà hát nghệ thuật ca kịch Huế. Ngay trong năm đầu tiên sau khi ra trường, khi còn là một diễn viên thực tập, chị đã được đạo diễn tin tưởng phân đóng vai chính trong vở Nàng Xi-ta.
 
Của nhà viết kịch Lưu Quang Vũ. Sau thành công vang dội của vở kịch được đóng vai chính trong hàng loạt vở ca kịch như: Quạ thần và pho tượng đá, Đêm về sáng, Nước mắt và bạo lực, Lưỡi gươm chinh phạt, Trái tim người mẹ, Hàn Mặc Tử (kịch thơ), Điều không thể mất, Duyên kỳ ngộ, Hoa lan tím, Vụ án lệ chi viên, Hồ Chí Minh- Hồi ức màu đỏ v.v… Có thể nói với tài sắc thiên phú cộng với quá trình học tập và rèn luyện cùng môi trường nghệ thuật của Kiều Oanh diễn ra suôn sẻ và nhanh chóng thu được thành công rực rỡ. Trước khi bước vào Trường Trung cấp Văn hóa nghệ thuật Bình Trị Thiên, mặc dù chưa biết gì về ca kịch Huế, nhưng như sau này chị đã có lần tâm sự: “Tôi yêu thích ca Huế và luôn ao ước trở thành diễn viên ca kịch Huế”. Và quả thật người con gái vùng đất “Hai huyện” Quảng Bình đã sớm trở thành ngôi sáng trên sân khấu ca kịch Huế. Nhà thơ Ngô Minh, một người đồng hương Lệ Thủy (Quảng Bình) đã nói về Kiều Oanh: “ Với ưu thế nổi trội về giọng ca trời phú, lối diễn nhập vai sáng tạp, đặc biệt là sắc đẹp và với dáng lý tưởng, Kiều Oanh luôn luôn được các đạo diễn chọn đóng vai chính”. Còn đạo diễn, NSND Ngọc Bình, Giám đốc Nhà hát nghệ thuật ca kịch Huế nói: “NSND Kiều Oanh là người có tố chất bẩm sinh. Ngoài kỹ năng ca hát, cô có kỹ năng biểu hiện tâm lý, tính cahcs nhân vật đa dạng và có chiều sau, đặc biệt là lòng yêu nghề. Với nghệ sĩ, ngoài tố chất học hành, rèn luyện, muốn làm nghề thành công phải đắm đuối, say mê với nghè. Điều này biểu hiện rất rõ ở Kiều Oanh”.
 
Còn nhớ Hội diễn toàn quốc ở Nha Trang năm 1999, Kiều Oanh đóng vai chính Thảo Lan trong vở Hoa lan tím. Chị đột ngột lên cơn đau tim, phải vào bệnh viện cấp cứu. Bác sĩ chỉ định nhập viên, nhưng chị chỉ xin tiêm thuốc rồi lại về để “chạy”vở. cả đoàn rất lo lắng vì sắp biểu diễn mà chị còn rất mệt. Mọi người rất xúc động khi Kiều Oanh nói với đồng nghiệp: “Anh chị em đừng lo. Có chết, em cũng phải diễn xong vai. Dù có chết cũng phải chết trên sân khấu!”. Và vai diễn đó, Kim Onah đã đoạt HCV. Hai năm sau, tháng 9.2001 Kiều Oanh được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú. Có lần Kiều Oanh tâm sự: “Tôi luôn tâm niệm còn sức, còn hơi thở là còn cống hiến cho nghệ thuật,  vì ca kịch Huế là nghề tôi yêu như máu thịt. Miễn là được vào vai là tôi tập, diễn đến quên ăn, quên ngủ”. Mỗi khi nhận vai, nhận sự chỉ đạo của đọa diễn, chị tìm hiểu rất kỹ kịch bản, bồi bổ thêm kiến thức từ cuộc sống, tìm ra cách vào vai “ngọt” nhất. Mỗi cử chỉ, hành động phải bieur cảm được tâm lý, tính cách nhân vật, phù hợp với từng lời ca, từng lời ăn tiếng nói. Kiều Oanh cũng thấy mình may mắn khi vào nghề có vẻ “suôn sẻ”. Nhưng đằng sau sự suôn sẻ ấy là cả một niemf đam mê, đắm đuối với nghề và sự khổ công luyện tập. Nghệ sĩ Kiều Oanh đã để lại trong lòng công chúng những vai diễn còn in đậm với thời gian: nàng SiTa, Nhâm, Thương Thương, Thảo Lan, Hoàng Thị Lan, Nguyễn Thị Lộ, Thủy Ngần, Hương v.v…
 
Cùng với sân khấu ca kịch Huế, Kiều Oanh cũng như các nghệ sĩ, diễn viên khác của Nhà hát nghệ thuật ca kịch Huế còn thể hiện mình ở những sân khấu khác. Đó là những chương trình nghệ thuật trong các sự kiện chính trị, lễ hội như các ngày kỷ niệm lớn, Festival Huế; đặc biệt “sân khấu” là những “con thuyền ca Huế” phục vụ khách du lịch trên sông Hương. Trên những sân khấu đó, nghệ sĩ Kiều Oanh cũng thường được chọ là diễn viên chính; và đã chiếm trọng tình cảm mến mộ của khán thính giả, khách du lịch. Những làn điệu, bài bản dân ca Bình Trị Thiên và ca Huế được thể hiện qua chất giọng đặc trưng của Huế. Do không phải sinh ra ở Huế, Kiều Oanh phải khổ luyện để có thể hát ca Huế, Dân ca Bình Trị Thiên và ngâm thơ với giọng Huế chuẩn. Ngoài ra đó còn sự tập luyện công phu về nghệ thuật luyện giọng, láy hơi, đưa hơi, chả chữ, luyến láy…Đặc biệt là các “bài bản lớn” của ca Huế như: Nam Ai, Nam Bình, Tứ đại cảnh, Cổ bản…đòi hỏi sự điêu luyện trong cách ca càng cao; thể hiện được hồn cốt của mỗi nốt nhạc, mỗi ca từ, bởi ca Huế thiên về trữ tình , tự sự….
 
Kiều Oanh còn thử sức và thể hiện tài năng của mình trên lĩnh vực điện ảnh. Vai diễn dầu tiên của chị là một cung phi trong phim Đêm hội Long Trì của đạo diễn nổi tiếng Hải Ninh. Tiếp đó chị đã xuất hiện trong nhiều phim truyền hình như: Mộ cây đàn, Kẻ báo thù, Phạm Công- Cúc Hoa, Nợ sữa…Trong phim Nợ sữa, Kiều Oanh đã thể hiện thành công vai Kăn Min một phụ nữ người dân tộc Pa cô. Với vai diễn này, chị đã được tặng giải thưởng Văn nghệ Cố đô (1993-1997) của tỉnh Thừa Thiên Huế. Với hơn 20 vai diễn chính của ca kịch Huế, kịch thơ… Nghệ sĩ Kiều Oanh đã thể hiện xuất sắc các vai diễn của mình, đạt nhiều HCV, HCB qua các Hội diễn chuyên nghiệp toàn quốc. Tuy nhiên chị cho biết, nghệ thuật là vô biên, không có đỉnh cao nên luôn luôn học hỏi. Điều băn khoăn, lo lắng của người nghệ sĩ là sân khấu ca kịch Huế gặp nhiều khó khăn; làm thế nào để ca kịch Huế tồn tại, phát huy giá trị của mình trong cuộc sống hôm nay. Bên cạnh đó là thế hệ nghệ sĩ, diễn viên trẻ hiện nay khó giữ bền ngọn lửa nghề nghiệp như các thế hệ trước đây. Với niềm đam mê nghề nghiệp, nghệ sĩ Kiều Oanh mong muốn cống hiến lâu dài cho ca kịch Huế; đồng thời được truyền nghề, trao đổi kinh nghiệm về nghiệp diễn cho thế hệ đi sau.
 
Năm 2016, nghệ sĩ Kiều Oanh được phong tặng danh hiệu cao quý: Nghệ sĩ nhân dân. Đó là phần thưởng xứng đáng đối với người nghệ sĩ sai hơn 30 năm gắn bó, cống hiến hết mình cho ca Huế và ca kịch Huế.
 
NSND Kiều Oanh là một tài sắc của sân khấu kịch hát dân tộc.
 
Minh Khiêm
Bản in    Gửi email
Tin mới
Huế mùa hoa phượng vàng  (10/04/2020)
Tiếc cho một sân chơi  (10/04/2020)
Thời của hàng Online  (07/04/2020)
69 công dân hết thời gian cách ly tập trung, trở về gia đình  (02/04/2020)
Bí thư Đoàn xã Phú Mỹ với giải thưởng Lý Tự Trọng  (02/04/2020)
Tin đã đưa
Mới mẻ đường đi bộ ven sông Hương  (04/02/2020)
Hòa Xuân - làng chài bên sông Ô Lâu  (04/02/2020)
Lễ hạ nêu và khai ấn cung chúc tân xuân  (31/01/2020)
Thủ Lễ vào hội vật  (30/01/2020)
Thích thú đu tiên bên bờ sông Hương  (29/01/2020)
Xem tiếp >>
Xem theo ngày  
Tên của bạn
Email của bạn
Email người nhận
Tiêu đề
Thông điệp
     


Trang chủ | Tin tức | Chuyên đề Liên hệ tòa soạn | Liên hệ quảng cáo
Bản quyền của Đài Phát thanh Truyền hình Thừa Thiên Huế. Sử dụng thông tin của website này phải ghi rõ nguồn www.trt.com.vn
Giấy phép Số 23/GP-TTĐT cấp ngày 30 tháng 3 năm 2015 của Cục PT, TH & TTDT - Bộ Thông tin và Truyền thông
Tòa soạn: Số 58 Hùng Vương, thành phố Huế, Tel.: (054)3822162, Fax:(054)3822162, Email: dptth@thuathienhue.gov.vn
Thiết kế và phát triển: Trung tâm Công nghệ Thông tin Thừa Thiên Huế (HueCIT)